Pulau Ubin: Chuyến Du Hành Lội Ngược Dòng Về Một Singapore Của Những Năm 60

Giữa một Đảo quốc Sư tử vươn mình với những siêu cao ốc chọc trời và khu vườn nhân tạo kỳ vĩ, Pulau Ubin tồn tại như một nghịch lý tuyệt đẹp. Rời xa khói bụi đô thị, một chuyến đi đảo Singapore đến Ubin không dành cho những ai tìm kiếm sự xa hoa. Đây là hành trình của những vòng quay xe đạp lạo xạo trên đường sỏi, của hơi thở rừng già, của bãi triều ngập mặn Chek Jawa và nếp sống làng chài (kampong) mộc mạc đã gần như tuyệt tích ở đất nước đắt đỏ bậc nhất thế giới này.

1. Cỗ Máy Thời Gian Đậu Bến Changi Point

Nếu có ai đó nói với bạn rằng, chỉ cách sân bay Changi hiện đại bậc nhất thế giới khoảng mười lăm phút đi thuyền, có một thế giới hoàn toàn không có điều hòa nhiệt độ, không có sóng wifi lướt vèo vèo và người dân vẫn xài điện từ máy phát hoặc năng lượng mặt trời, bạn có tin không? Thế giới đó mang tên Pulau Ubin.

Cuộc du hành ngược thời gian bắt đầu ngay từ Bến phà Changi Point (Changi Point Ferry Terminal). Không có những tấm vé điện tử quét mã QR hay cổng từ tự động. Ở đây, bạn bước xuống những bậc thang bê tông phủ rêu, bước lên một chiếc bumboat (loại tàu gỗ nhỏ chạy bằng động cơ diesel đặc trưng của vùng eo biển Malacca). Mùi dầu máy ngai ngái, tiếng động cơ nổ xình xịch giòn giã và lớp sơn gỗ tróc vảy mặn mòi vị biển là những ấn tượng thị giác đầu tiên.

Tàu không chạy theo giờ cố định. Luật bất thành văn của những “thuyền trưởng” bumboat – thường là những chú lớn tuổi da ngăm đen nụ cười hào sảng – là thuyền đủ 12 khách mới nhổ neo. Hành khách trên thuyền là một bức tranh đa sắc: những người trẻ mặc đồ thể thao mang theo xe đạp địa hình leo núi, những nhiếp ảnh gia xách theo ống kính tele dài ngoẵng để săn chim, và cả những người lớn tuổi xách giỏ đi thăm họ hàng.

Chiếc bumboat rẽ sóng nước nhấp nhô của eo biển Johor. Nhìn về phía sau, đất liền Singapore rực rỡ và choáng ngợp. Nhưng chỉ mười lăm phút sau, khi mũi thuyền chạm vào cầu cảng bằng gỗ của Pulau Ubin, một mảng xanh ngút ngàn của rừng nhiệt đới ập vào mắt. Mọi thanh âm ồn ã của đô thị bị cắt đứt cái “phụp”. Bạn đã chính thức bước lùi lại 60 năm lịch sử.

2. Hơi Thở Kampong Cuối Cùng Dưới Mái Tôn Rỉ Sét

Pulau Ubin trong tiếng Mã Lai có nghĩa là “Đảo Đá Granite” (Đảo đá hoa cương). Vào những năm 1960, hòn đảo này từng là nơi sinh sống của hàng ngàn người dân, chủ yếu làm nghề khai thác đá để xây dựng nên những công trình công cộng đầu tiên ở đất liền Singapore. Khi các mỏ đá đóng cửa vào cuối thập niên 70, người dân dần bỏ vào đất liền sinh sống. Nhờ bị “bỏ quên” trong quy hoạch đô thị hóa vũ bão, thiên nhiên đã nhanh chóng lấy lại những gì thuộc về mình, và phần nhỏ người dân ở lại đã gìn giữ trọn vẹn văn hóa Kampong (làng chài truyền thống).

Ngay khi rời bến tàu, bạn sẽ được chào đón bởi quảng trường trung tâm nhỏ xíu của đảo. Không có những cửa hàng tiện lợi nhượng quyền, hai bên đường đất là những căn nhà gỗ một tầng lợp mái tôn kẽm đã rỉ sét theo thời gian. Trước hiên nhà, vài chú chó cỏ nằm ườn phơi nắng trưa, những giàn hoa giấy nở rực rỡ đan xen với những chùm chôm chôm, sầu riêng lủng lẳng trên cành.

Sự quyến rũ của Pulau Ubin nằm ở sự thiếu thốn có chủ ý. Khái niệm “dịch vụ khách hàng” ở đây diễn ra theo một cách rất dân dã. Bạn ghé vào một tiệm bách hóa bằng gỗ cũ kỹ mua một chai nước ngọt ướp đá, ông chủ lớn tuổi có thể đang bận nằm võng nghe radio, bạn cứ tự nhiên lấy nước, để lại tiền lẻ trên quầy rồi gật đầu chào. Không có sự hối hả, không có tiếng bấm còi xe. Thời gian ở Ubin được đo bằng độ cao của mặt trời và nhịp lên xuống của thủy triều.

3. Guồng Chân Xuyên Rừng Hoang Dã Và Những Mỏ Đá Ngủ Yên

Cách tuyệt vời nhất và cũng là phổ biến nhất để khám phá Ubin là thuê một chiếc xe đạp. Ngay khu vực trung tâm có hàng chục cửa hàng cho thuê xe với đủ loại: từ xe đạp mini có giỏ nhựa, xe đạp địa hình (mountain bike) giảm xóc cho đến xe đạp đôi. Chọn một chiếc xe vừa vặn, kiểm tra kỹ phanh và lốp, bạn đã sẵn sàng rẽ đất mà đi.

Đường đi trên đảo là sự pha trộn giữa những đoạn trải nhựa êm ái và những cung đường đất sỏi đỏ au, gồ ghề vắt qua những cánh rừng rậm rạp. Đạp xe dưới tán lá giao nhau của những cây cao su, cây dừa và cây bàng biển khổng lồ, cảm nhận luồng gió mát rượi mơn man da thịt là một trải nghiệm “detox” phổi thực sự.

Vừa đạp xe, bạn sẽ vừa được chiêm ngưỡng những “vết sẹo” tuyệt đẹp của lịch sử khai thác đá: các khu mỏ cũ nay đã biến thành những hồ nước ngọt khổng lồ (Quarry).

• Pekan Quarry: Nằm khá gần trung tâm, hồ nước trong vắt phản chiếu màu trời xanh thẳm, được bao quanh bởi những vách đá granite dựng đứng vươn lên mây. Nơi đây đã trở thành tổ ấm của hàng đàn chim diệc xám. Ngồi trên băng ghế gỗ ven hồ, nhìn lũ chim chao liệng trên mặt nước phẳng lặng, bạn sẽ quên mất mình đang ở một trong những quốc gia có mật độ dân số cao nhất thế giới.

• Ketam Quarry: Dành cho những tay lái thích mạo hiểm. Khu vực quanh mỏ đá này được quy hoạch thành Công viên Xe đạp Leo núi Ketam (Ketam Mountain Bike Park) với những đường mòn dốc đứng cực kỳ thử thách, đáp ứng tiêu chuẩn thi đấu quốc tế.

Và đừng quên, bạn đang chia sẻ con đường với những cư dân hoang dã. Khỉ đuôi dài (Macaques) thường xuyên vắt vẻo trên các bảng chỉ đường, và lợn rừng (Wild boars) lững thững dắt theo đàn con băng qua đường đất là cảnh tượng thường nhật. Quy tắc sống còn ở đây là: tuyệt đối không cho chúng ăn, không xách túi nilon có tiếng sột soạt để tránh bị giật đồ, và giữ khoảng cách an toàn để quan sát chúng trong môi trường tự nhiên.

4. Chek Jawa: Báu Vật Rừng Ngập Mặn Nơi Giao Thoa Của Sóng

Đích đến quan trọng nhất của mọi cung đường trên đảo chính là vùng đất ngập nước Chek Jawa nằm ở góc cực Đông. Đây là khu vực sinh thái quan trọng bậc nhất của Singapore, quy tụ đến sáu hệ sinh thái khác nhau hòa quyện trên một diện tích vỏn vẹn 100 hecta: rừng ven biển, bãi bùn, bãi cát, thảm cỏ biển, rạn san hô và rừng ngập mặn.

Vào năm 2001, Chek Jawa từng suýt bị san lấp để lấn biển. Nhưng chính sự phong phú đáng kinh ngạc về sinh học đã dấy lên một phong trào bảo tồn mạnh mẽ từ các nhà sinh vật học và người dân, buộc chính phủ phải thay đổi quyết định, giữ lại nguyên vẹn viên ngọc quý này.

Để khám phá Chek Jawa, bạn phải gửi xe đạp bên ngoài và đi bộ dọc theo một hệ thống đường ván gỗ (boardwalk) được thiết kế khéo léo để không làm tổn hại đến tự nhiên.

• Coastal Boardwalk (Đường ván ven biển): Uốn lượn sát mép nước, con đường này dẫn bạn qua những vách đá ven biển và bãi triều rộng lớn. Nếu đi vào lúc thủy triều rút thấp (thường vào sáng sớm hoặc cuối giờ chiều), cả một đáy biển nông sẽ phơi bày trước mắt. Bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những chú cua vẫy gọi (Fiddler crabs) với một chiếc càng khổng lồ màu cam rực rỡ bận rộn đào hang, những con cá thòi lòi lóc cóc bò trên mặt bùn hay những thảm cỏ biển xanh rì nhấp nhô.

• Mangrove Boardwalk (Đường ván ngập mặn): Đưa bạn luồn lách vào phần lõi tối tăm và ẩm ướt của khu rừng ngập mặn cổ thụ. Bộ rễ khổng lồ của cây đước đan chéo vào nhau như những chiếc móng vuốt cắm chặt xuống bùn lầy, tạo nên một cảnh tượng kỳ bí.

• Tháp Jejawi (Jejawi Tower): Đừng lười biếng, hãy leo 120 bậc thang để lên đỉnh tháp quan sát cao 20 mét này. Từ trên cao nhìn xuống, toàn cảnh tán rừng ngập mặn tựa như một tấm thảm xanh khổng lồ gợn sóng dưới gió, xa xa là vùng biển bao la và những ống khói công nghiệp của đất liền mờ ảo ở đường chân trời.

5. Bữa Trưa Mộc Mạc Mùi Khói Bếp Kampong

Sau một buổi sáng đạp xe rã rời và lội bộ qua những bãi bùn, dạ dày của bạn sẽ lên tiếng đòi hỏi. Đừng lo, tuy không có nhà hàng máy lạnh, trung tâm Pulau Ubin vẫn có vài quán ăn (zi char) hải sản địa phương nằm ngay gần bến phà, mang đậm phong vị ẩm thực làng chài.

Ngồi trên chiếc ghế nhựa dưới mái bạt che nắng, gió biển thổi lồng lộng, hãy gọi cho mình một trái dừa tươi mát lạnh, dùng thìa nạo lớp cùi dừa mỏng tang mềm oặt. Ẩm thực ở Ubin không cầu kỳ về hình thức mà tập trung vào độ tươi ngon của nguyên liệu.

Bạn có thể thưởng thức món Cua sốt ớt (Chili Crab) theo phong cách kampong – ít béo ngậy hơn ngoài đất liền nhưng đậm đà vị cay xé của ớt và tỏi băm. Hoặc đơn giản hơn là một đĩa Cơm chiên hải sản thơm lừng mùi chảo gang (wok hei), một phần mực nướng sa tế nhai giòn sần sật, ăn kèm với rau muống xào tỏi xanh mướt. Vừa ăn vừa nghe tiếng nổ xình xịch của tàu bumboat cập bến, nhịp sống bỗng chốc trở nên bình dị và nhẹ nhõm đến lạ thường.

6. Cẩm Nang Đi Đảo Singapore: Những Điều Bắt Buộc Phải Nhớ

Pulau Ubin không phải là Sentosa. Sự hoang sơ đòi hỏi bạn phải có sự chuẩn bị kỹ càng để chuyến đi không biến thành thảm họa.

Cách di chuyển & Chi phí:

• Bạn đi MRT đến ga Tampines hoặc Tanah Merah, sau đó bắt xe buýt (số 29 hoặc số 2) đến trạm cuối Changi Village Bus Terminal. Đi bộ 3 phút sang bến phà Changi Point.

• Giá vé bumboat hiện tại khoảng 4 SGD/người/chiều (có thể mang theo xe đạp riêng với phụ phí khoảng 2 SGD).

• Lưu ý cực kỳ quan trọng: Thuyền bumboat chỉ nhận thanh toán bằng Tiền mặt (Cash). Hãy chuẩn bị sẵn tiền lẻ. Chuyến thuyền đầu tiên khởi hành từ 6h00 sáng và chuyến cuối cùng rời đảo Ubin về đất liền thường là 19h00 (nếu trễ chuyến này, bạn sẽ phải trả rất nhiều tiền để bao nguyên một chiếc thuyền nhỏ).

Thuê xe đạp:

• Giá thuê xe dao động từ 10 – 20 SGD/ngày tùy tình trạng xe. Hãy nhớ thương lượng giá và chạy thử một vòng trước khi trả tiền. Cửa hàng sẽ yêu cầu bạn để lại số điện thoại hoặc chụp hình thẻ ID/Hộ chiếu.

Hành trang sinh tồn:

• Kem chống muỗi/thuốc xịt côn trùng là vật bất ly thân vì muỗi rừng ngập mặn rất độc và nhiều.

• Bôi kem chống nắng, mang theo mũ rộng vành và ít nhất 1-2 lít nước lọc (trên đảo rất ít chỗ bán nước trên dọc đường đi).

• Mặc quần áo thấm hút mồ hôi tốt, đi giày thể thao có độ bám dính cao. Không nên đi dép lê vì đường đất đá dễ gây trượt ngã.

Có những chuyến đi để nhồi nhét thêm thông tin, nhưng cũng có những chuyến đi là để gột rửa tâm trí. Một ngày trôi dạt tại Pulau Ubin chính là liệu pháp “detox” hoàn hảo nhất khi bạn đã quá mỏi mệt với nhịp sống hối hả. Bỏ lại sau lưng những bản báo cáo, những màn hình LED rực rỡ, đạp xe dưới tán rừng già, hít hà mùi bùn lầy của Chek Jawa và nhấp ngụm nước dừa ven bến cảng, bạn sẽ nhận ra: Hóa ra ở một đất nước phát triển tột bậc như Singapore, người ta vẫn cố tình giữ lại một khoảng không gian vỡ lở, cũ kỹ để nhắc nhở nhau về một thời Kampong bình dị chưa bao giờ bị lãng quên.